2026 жылғы ҰБТ спецификациясы

Жалпы ақпарат

Ұлттық бірыңғай тестілеу 5 пәннен тұрады:

  1. Қазақстан тарихы
  2. Оқу сауаттылығы
  3. Математикалық сауаттылық
  4. Бірінші бейіндік пән
  5. Екінші бейіндік пән

ҰБТ-да барлығы 120 тапсырма беріледі.

Ең жоғары нәтиже — 140 балл.

Тестілеу уақыты — 240 минут, яғни 4 сағат.

ҰБТ құрылымы

Пән Тапсырма саны Ең жоғары балл
Қазақстан тарихы 20 20
Оқу сауаттылығы 10 10
Математикалық сауаттылық 10 10
Бірінші бейіндік пән 40 50
Екінші бейіндік пән 40 50
Барлығы 120 140

ҰБТ құрылымының формуласы:

40 міндетті тапсырма + 80 бейіндік тапсырма = 120 тапсырма

Балл формуласы:

40 міндетті балл + 100 бейіндік балл = 140 балл

1. Қазақстан тарихы

Қазақстан тарихынан барлығы 20 тапсырма беріледі.

Ең жоғары нәтиже — 20 балл.

Тапсырмалардың құрылымы

Тапсырма түрі Саны Балл
Жеке сұрақтар 10 10
Бірінші контекст бойынша сұрақтар 5 5
Екінші контекст бойынша сұрақтар 5 5
Барлығы 20 20

Жеке сұрақтар

Алғашқы 10 тапсырма жеке сұрақтар түрінде беріледі.

Әр сұрақта бірнеше жауап нұсқасы ұсынылады. Талапкер сол нұсқалардың ішінен бір дұрыс жауапты таңдайды.

Мысал:

Қазақ хандығы қай ғасырда құрылды?

  • XIV ғасырда
  • XV ғасырда
  • XVI ғасырда
  • XVII ғасырда

Бұл тапсырмада бір ғана дұрыс жауап болады.

Контекстік тапсырмалар

Қазақстан тарихынан 2 контекст беріледі. Әр контекст бойынша 5 сұрақтан қойылады.

Контекст ретінде мыналар ұсынылуы мүмкін:

  • тарихи мәтін
  • тарихи құжат
  • тарихи тұлға туралы ақпарат
  • карта
  • кесте
  • сурет
  • схема
  • тарихи оқиғаның сипаттамасы

Контекстік тапсырмалар талапкердің тарихи ақпаратты түсіну, талдау және қорытынды жасау қабілетін тексереді.

Контекст бойынша мынадай тапсырмалар берілуі мүмкін:

  • тарихи тұлғаны анықтау
  • оқиға болған кезеңді анықтау
  • оқиғаның себебін анықтау
  • оқиғаның салдарын көрсету
  • тарихи маңызын анықтау
  • картадағы аумақты табу
  • құжат авторын анықтау

Әр контекстік тапсырмада бір дұрыс жауап таңдалады.

Әр дұрыс жауапқа 1 балл беріледі.

2. Оқу сауаттылығы

Оқу сауаттылығынан барлығы 10 тапсырма беріледі.

Ең жоғары нәтиже — 10 балл.

Бұл бөлім талапкердің мәтінді оқу, түсіну, салыстыру, талдау және қорытынды жасау қабілетін тексереді.

Мәтіндер мен тапсырмалар саны

Мәтін Мәтін көлемі Сұрақ саны
Бірінші мәтін 60–100 сөз 2
Екінші мәтін 100–150 сөз 3
Үшінші мәтін 150–350 сөз 5
Барлығы 10

Оқу сауаттылығында 3 мәтін беріледі.

Мәтіндердің көлемі мен күрделілігі біртіндеп артады.

Бірінші мәтін

Бірінші мәтіннің көлемі шамамен 60–100 сөз болады.

Осы мәтін бойынша 2 сұрақ беріледі.

Сұрақтар көбіне:

  • мәтіндегі нақты ақпаратты табу
  • негізгі ойды анықтау
  • кейіпкердің әрекетін түсіну

сияқты дағдыларды тексереді.

Екінші мәтін

Екінші мәтіннің көлемі шамамен 100–150 сөз болады.

Осы мәтін бойынша 3 сұрақ беріледі.

Сұрақтар:

  • мәтіннің мақсатын анықтау
  • автордың көзқарасын түсіну
  • ақпараттарды салыстыру
  • себеп-салдар байланысын анықтау

сияқты тапсырмаларды қамтуы мүмкін.

Үшінші мәтін

Үшінші мәтіннің көлемі шамамен 150–350 сөз болады.

Осы мәтін бойынша 5 сұрақ беріледі.

Үшінші мәтін көлемдірек және мазмұны күрделірек болуы мүмкін.

Талапкерден:

  • негізгі және қосымша ақпаратты ажырату
  • автордың идеясын анықтау
  • мәтінге сәйкес қорытынды жасау
  • пікірлерді салыстыру
  • жасырын мағынаны түсіну
  • тұжырымның мәтінге сәйкестігін анықтау

талап етілуі мүмкін.

Тапсырма түрі

Оқу сауаттылығындағы барлық тапсырмада бір дұрыс жауап таңдалады.

Әр дұрыс жауапқа 1 балл беріледі.

3. Математикалық сауаттылық

Математикалық сауаттылықтан барлығы 10 тапсырма беріледі.

Ең жоғары нәтиже — 10 балл.

Бұл бөлім математиканы күнделікті өмірде қолдану қабілетін тексереді.

Қамтылатын негізгі тақырыптар

Математикалық сауаттылық тапсырмаларында мына тақырыптар кездесуі мүмкін:

  • сандар және сандық өрнектер
  • пайыз
  • пропорция
  • бөлшектер
  • орташа мән
  • статистикалық мәліметтер
  • ықтималдық
  • логикалық есептер
  • кестелер
  • диаграммалар
  • графиктер
  • геометриялық фигуралар
  • аудан және көлем
  • қозғалыс есептері
  • уақыт пен қашықтық
  • ақшаға байланысты есептер
  • тізбектер мен заңдылықтар

Тапсырма түрі

Барлық 10 тапсырмада бірнеше жауап нұсқасы беріледі.

Талапкер бір дұрыс жауапты таңдайды.

Әр дұрыс жауапқа 1 балл беріледі.

Ерекшелігі

Математикалық сауаттылық тапсырмалары көбіне өмірлік жағдайлармен байланысты болады.

Мысалы:

  • дүкендегі жеңілдікті есептеу
  • отбасы бюджетін есептеу
  • жол жүру уақытын анықтау
  • диаграммадағы мәліметті талдау
  • бөлменің ауданын есептеу
  • бағаның өзгерісін анықтау
  • статистикалық көрсеткіштерді салыстыру

Талапкер есептің шартын дұрыс түсініп, қажетті ақпаратты таңдап, тиімді шешу жолын табуы керек.

4. Бейіндік пәндер

Талапкер таңдаған білім беру бағдарламасына сәйкес 2 бейіндік пән тапсырады.

Әр бейіндік пәннен:

  • 40 тапсырма беріледі
  • ең жоғары 50 балл жинауға болады

Екі бейіндік пән бойынша:

  • 80 тапсырма
  • 100 балл

Бір бейіндік пәннің құрылымы

Тапсырма түрі Саны Ең жоғары балл
Бір дұрыс жауапты таңдау 25 25
Контекстік тапсырмалар 5 5
Сәйкестікті анықтау 5 10
Бір немесе бірнеше дұрыс жауапты таңдау 5 10
Барлығы 40 50

Бейіндік пән тапсырмалары 4 негізгі форматтан тұрады:

  1. Бір дұрыс жауапты таңдау
  2. Контекст бойынша бір дұрыс жауапты таңдау
  3. Сәйкестікті анықтау
  4. Бір немесе бірнеше дұрыс жауапты таңдау

5. Бір дұрыс жауапты таңдау

Бір бейіндік пәнде 25 тапсырма бір дұрыс жауапты таңдауға арналған.

Әр тапсырмада бірнеше жауап нұсқасы беріледі.

Олардың ішінен бір ғана дұрыс жауап таңдалады.

Бағалануы

  • дұрыс жауап — 1 балл
  • қате жауап — 0 балл
  • жауап берілмесе — 0 балл

Осы бөлімнен ең жоғары 25 балл жинауға болады.

Мысал

Квадрат теңдеудің дискриминанты қандай формуламен есептеледі?

  • D = b² - 4ac
  • D = b² + 4ac
  • D = 2b - 4ac
  • D = a² - 4bc

Талапкер бір дұрыс жауапты белгілейді.

6. Контекстік тапсырмалар

Бір бейіндік пәнде 5 контекстік тапсырма болады.

Контекст ретінде мыналар берілуі мүмкін:

  • мәтін
  • есептің шарты
  • график
  • диаграмма
  • кесте
  • карта
  • сурет
  • схема
  • тәжірибе нәтижесі
  • бағдарламалық код
  • ғылыми ақпарат

Контекст бойынша бірнеше сұрақ қойылады.

Әр сұрақта бір дұрыс жауап таңдалады.

Бағалануы

  • дұрыс жауап — 1 балл
  • қате жауап — 0 балл

Контекстік тапсырмалардан ең жоғары 5 балл жинауға болады.

Мақсаты

Контекстік тапсырмалар талапкердің:

  • ақпаратты түсіну
  • берілген мәліметтерді талдау
  • бірнеше деректі байланыстыру
  • формуланы нақты жағдайда қолдану
  • қорытынды жасау

қабілетін тексереді.

7. Сәйкестікті анықтау

Бір бейіндік пәнде 5 сәйкестік тапсырмасы беріледі.

Әр тапсырмада сол жақтағы элементтерді оң жақтағы жауаптармен сәйкестендіру қажет.

Мысал

№ Ғалым Жаңалығы
1 Ньютон A. Периодтық заң
2 Менделеев B. Бүкіләлемдік тартылыс заңы

Талапкер әр ғалымды дұрыс жаңалықпен сәйкестендіреді.

Бағалануы

Әр сәйкестік тапсырмасы ең жоғары 2 баллмен бағаланады.

Есептеу:

5 тапсырма × 2 балл = 10 балл

Жауаптың бір бөлігі дұрыс болса, бағалау ережесіне сәйкес ішінара балл берілуі мүмкін.

Барлық сәйкестік дұрыс орындалса, 2 балл қойылады.

Қолданылатын форматтар

Сәйкестік тапсырмалары:

  • ұғым мен анықтаманы
  • тұлға мен оқиғаны
  • формула мен шаманы
  • функция мен графикті
  • мемлекет пен астананы
  • химиялық реакция мен өнімді

сәйкестендіру үшін қолданылуы мүмкін.

8. Бір немесе бірнеше дұрыс жауапты таңдау

Бір бейіндік пәнде 5 тапсырма бір немесе бірнеше дұрыс жауапты таңдауға арналған.

Бұл форматта бірнеше дұрыс жауап болуы мүмкін.

Талапкер берілген нұсқалардың арасынан барлық дұрыс жауаптарды белгілеуі қажет.

Бағалануы

Әр тапсырма ең жоғары 2 баллмен бағаланады.

Есептеу:

5 тапсырма × 2 балл = 10 балл

Барлық дұрыс жауап белгіленіп, артық қате жауап таңдалмаса, талапкер толық 2 балл алады.

Жауаптың бір бөлігі дұрыс болса немесе бір артық нұсқа белгіленсе, бағалау ережесіне сәйкес 1 балл берілуі мүмкін.

Екі немесе одан көп қате жауап белгіленсе, 0 балл қойылуы мүмкін.

Мысал

Квадрат теңдеуді шешуге қолданылатын тәсілдерді белгілеңіз.

  • дискриминант арқылы шешу
  • Виет теоремасын қолдану
  • көбейткіштерге жіктеу
  • пропорция құру
  • медиананы есептеу

Бұл сұрақта бірнеше дұрыс жауап болуы мүмкін.

9. Неліктен 40 тапсырма 50 балл береді?

Әр бейіндік пәнде 40 тапсырма бар.

Бірақ барлық тапсырма 1 баллмен бағаланбайды.

Тапсырма түрі Саны Бір тапсырманың ең жоғары балы Жалпы балл
Бір дұрыс жауап 25 1 25
Контекстік тапсырма 5 1 5
Сәйкестік тапсырмасы 5 2 10
Бір немесе бірнеше дұрыс жауап 5 2 10
Барлығы 40 50

Формуласы:

25 + 5 + 10 + 10 = 50 балл

Екі бейіндік пән бойынша:

50 + 50 = 100 балл

10. Тапсырмалардың қиындық деңгейі

ҰБТ тапсырмалары қиындық деңгейіне қарай 3 топқа бөлінеді:

Деңгей Сипаттамасы Үлесі
A деңгейі Базалық деңгей 50%
B деңгейі Орташа деңгей 30%
C деңгейі Жоғары деңгей 20%

A деңгейі

A деңгейіндегі тапсырмалар негізгі білім мен базалық дағдыларды тексереді.

Мысалы:

  • анықтаманы білу
  • қарапайым формуланы қолдану
  • негізгі датаны анықтау
  • тікелей есептеу

B деңгейі

B деңгейіндегі тапсырмалар бірнеше әрекетті орындауды қажет етеді.

Мысалы:

  • екі формуланы қатар қолдану
  • ақпараттарды салыстыру
  • себеп-салдар байланысын анықтау
  • аралық нәтижелерді табу
  • білімді өзгертілген жағдайда қолдану

C деңгейі

C деңгейіндегі тапсырмалар күрделі талдауды қажет етеді.

Мысалы:

  • бірнеше тақырыпты байланыстыру
  • күрделі есепті кезең-кезеңімен шешу
  • жасырын заңдылықты анықтау
  • ақпарат негізінде қорытынды жасау
  • стандартты емес жағдайда білімді қолдану

11. Міндетті пәндердің қорытынды құрылымы

Пән Тапсырма саны Тапсырма форматы Балл
Қазақстан тарихы 20 Жеке және контекстік, бір дұрыс жауап 20
Оқу сауаттылығы 10 Мәтін бойынша бір дұрыс жауап 10
Математикалық сауаттылық 10 Бір дұрыс жауап 10
Барлығы 40 40

12. Бейіндік пәндердің қорытынды құрылымы

Пән Тапсырма саны Балл
Бірінші бейіндік пән 40 50
Екінші бейіндік пән 40 50
Барлығы 80 100

13. Жалпы қорытынды

Бөлім Тапсырма саны Балл
Міндетті пәндер 40 40
Бейіндік пәндер 80 100
Жалпы ҰБТ 120 140

2026 жылғы ҰБТ-да талапкерге барлығы 120 тапсырма ұсынылады.

Оның ішінде:

  • Қазақстан тарихы — 20 тапсырма
  • Оқу сауаттылығы — 10 тапсырма
  • Математикалық сауаттылық — 10 тапсырма
  • Бірінші бейіндік пән — 40 тапсырма
  • Екінші бейіндік пән — 40 тапсырма

Ең жоғары нәтиже — 140 балл.

ҰБТ-дағы негізгі тапсырма түрлері:

  1. Бір дұрыс жауапты таңдау
  2. Контекст бойынша бір дұрыс жауапты таңдау
  3. Сәйкестікті анықтау
  4. Бір немесе бірнеше дұрыс жауапты таңдау

Есте сақтайтын негізгі формула:

120 тапсырма = 40 міндетті тапсырма + 80 бейіндік тапсырма

140 балл = 40 міндетті балл + 100 бейіндік балл

Ресми дереккөздер